Jan Tomaszewski – wiek, kariera, rodzina, życie prywatne

Jan Tomaszewski ma dziś 78 lat i pozostaje jedną z najbardziej wyrazistych postaci polskiego futbolu – legendarnym bramkarzem, publicystą i byłym posłem, którego życie prywatne było równie burzliwe jak kariera sportowa. Urodzony we Wrocławiu „człowiek, który zatrzymał Anglię” trzy razy się żenił, ma dwie córki i do dziś żyje na styku piłki, mediów i polityki. Jeśli chcesz lepiej poznać jego wiek, drogę na szczyt, rodzinę i kulisy życia poza boiskiem, przeczytaj ten artykuł.

Ile lat ma Jan Tomaszewski i skąd pochodzi?

Jan Tomaszewski urodził się 9 stycznia 1948 roku we Wrocławiu, więc w 2026 roku ma 78 lat. Jego rodzice przyjechali do powojennego Wrocławia z Wileńszczyzny, jak wielu przesiedleńców, którzy budowali miasto od nowa. Dorastał na wrocławskiej ulicy – jak sam wielokrotnie wspominał – co ukształtowało jego charakter: twardy, bezkompromisowy, z ciętym językiem.

W młodości ukończył Elektroniczne Zakłady Naukowe (obecne Elektroniczne Zakłady Naukowe „Elbro”), gdzie w 1967 roku zdał maturę. Dopiero później, już jako znany piłkarz, skończył trzyletnie zaoczne studia trenerskie w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie (1986). Ten miks technicznego wykształcenia i sportowego doświadczenia do dziś widać w jego analizach – są ostre, ale oparte na faktach i detalach.

Wiek Jana Tomaszewskiego – 78 lat – pokazuje, jak długo utrzymuje się w centrum życia publicznego: od bramki na Wembley, przez parlament, aż po telewizyjne studia.

Jak wyglądała kariera piłkarska Jana Tomaszewskiego?

Pierwsze piłkarskie kroki stawiał w 1960 roku w trampkarzach Śląska Wrocław. Początkowo występował w polu, dopiero problem z obsadą bramki w juniorach Gwardii Wrocław sprawił, że spróbował gry jako golkiper. Ta jedna decyzja zmieniła całe jego życie, bo akurat tę pozycję miał później wynieść na poziom światowy.

Gra w seniorach Gwardii szybko zwróciła uwagę trenera Śląska, Franciszka Głowackiego. Tomaszewski wrócił więc do WKS i 18 sierpnia 1968 roku zadebiutował w ówczesnej ekstraklasie w meczu z Odrą Opole. W sezonie 1968/1969 rozegrał 25 spotkań, a zespół spadł z ligi – dla bramkarza była to twarda szkoła, ale i przepustka do większych klubów.

W jakich klubach grał Jan Tomaszewski?

Lista klubów, w których występował, pokazuje klasyczną drogę piłkarza tamtych lat – od wojskowych drużyn po zagraniczne kontrakty. Jan Tomaszewski grał kolejno dla: Gwardii Wrocław, Śląska Wrocław, Legii Warszawa, ŁKS-u Łódź, belgijskiego Beerschot VAC, hiszpańskiego Hércules CF oraz ponownie ŁKS Łódź. To właśnie w Łodzi, gdzie trafił po Legii, zbudował status jednego z najlepszych polskich bramkarzy.

W ekstraklasie rozegrał łącznie 203 mecze ligowe i strzelił jednego gola – w barwach ŁKS-u, z rzutu karnego przeciw Odrze Opole 29 września 1973 roku. W Beerschot VAC sięgnął po Puchar Belgii (1978/1979), a przy tym zdobył doświadczenie w piłce zachodniej, o której później często mówił, porównując ją z realiami PRL i polskiej ligi.

Jak Jan Tomaszewski trafił do reprezentacji Polski?

Debiut w kadrze nastąpił 10 października 1971 roku na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, w przegranym 1:3 meczu z RFN. Zastąpił wtedy chorego Piotra Czaję. Występ był mocno krytykowany, ale zamiast go złamać, zahartował. W kolejnych latach wrócił silniejszy i już jako podstawowy bramkarz stał się filarem drużyny Kazimierza Górskiego.

W reprezentacji Polski rozegrał 63 mecze i do 2012 roku należał do Klubu Wybitnego Reprezentanta. Ze statystyk wyraźnie widać jego złoty okres: 13 występów w 1973 roku, 12 w 1974, kolejne sezony z 7–12 meczami pokazują, że był pierwszym wyborem selekcjonerów. Ostatni raz zagrał w 1981 roku przeciw Hiszpanii – po raz jedyny w roli kapitana.

Dlaczego mówi się o nim „człowiek, który zatrzymał Anglię”?

17 października 1973 roku na Wembley reprezentacja Polski grała z Anglią mecz o wszystko. Tamtejszy selekcjoner Brian Clough nazwał przed spotkaniem polskiego bramkarza „klaunem”. To zdanie do dziś wraca w każdej opowieści o tym wieczorze. Na boisku Tomaszewski odpowiedział w jedyny sposób, jaki znał – serią fenomenalnych interwencji.

Mecz zakończył się remisem 1:1, dając Polsce awans na Mistrzostwa Świata 1974. Angielska prasa ochrzciła go wtedy „bohaterem z Wembley” i „człowiekiem, który zatrzymał Anglię”. Ten występ otworzył mu drzwi do światowej czołówki, a w Polsce umocnił wizerunek bramkarza niezłomnego, który nie ugina się ani przed trybunami, ani przed mediami.

Mistrzostwa Świata 1974 i brązowy medal sprawiły, że Jan Tomaszewski na trwałe znalazł się w gronie legend Orłów Górskiego.

Jakie sukcesy odniósł z reprezentacją?

Turniej w RFN w 1974 roku był szczytem jego piłkarskiej kariery. Bronił we wszystkich siedmiu meczach, a szczególnie zapisał się tym, że jako pierwszy w historii mundiali obronił dwa rzuty karne na jednym turnieju – strzały Staffana Tappera (Szwecja) i Uliego Hoenessa (RFN). Po mundialu słynny Pelé miał powiedzieć, że „w bramce nie ma lepszych od Polaka Tomaszewskiego”.

Dwa lata później, na igrzyskach olimpijskich w Montrealu w 1976 roku, sięgnął z reprezentacją po srebrny medal. Dla kibiców w kraju była to „tylko” druga lokata, dla zespołu – kolejny dowód, że należy do ścisłej światowej czołówki. Sam Tomaszewski rozegrał tam komplet spotkań, a jego rola była nie do przecenienia.

Jak wyglądała kariera trenerska i medialna Jana Tomaszewskiego?

Po zakończeniu kariery zawodniczej spróbował sił jako szkoleniowiec. Pierwszy poważny sprawdzian przyszedł jeszcze przed oficjalnym zawieszeniem butów na kołku, gdy poprowadził ŁKS Łódź w ostatniej kolejce sezonu 1980/1981. Później pracował w Orle Łódź, Widzewie Łódź i ponownie w ŁKS – ale żaden z tych epizodów nie zamienił się w długofalowy projekt.

W rundzie wiosennej 1989/1990 prowadził Widzew tylko w trzech meczach, a drużyna i tak spadła z ligi. W sezonie 1994/1995 usiadł na ławce ŁKS-u, ale po ledwie 45 minutach meczu z Rakowem Częstochowa ogłosił rezygnację. Kibice byli wściekli za zwolnienie Ryszarda Polaka – to oni de facto skrócili ten trenerski epizod do trzech dni.

Jaką rolę pełnił w reprezentacji po zakończeniu gry?

W latach 1989–1990 pracował w sztabie kadry Andrzeja Strejlaua jako trener bramkarzy. Wykorzystywał wtedy własne doświadczenie z 63 meczów w reprezentacji. Ten okres też był krótki, ale pozwolił mu zobaczyć funkcjonowanie drużyny narodowej od środka w czasach transformacji ustrojowej – potem często odwoływał się do tych obserwacji w swoich publicystycznych komentarzach.

Jak Jan Tomaszewski stał się publicystą i komentatorem?

Po nieudanych próbach w roli szkoleniowca na dobre przeniósł się do mediów. Pisał felietony m.in. w „Przeglądzie Sportowym”, komentował mecze w TVP i w kanale Wizja Sport. Zasłynął ostrym językiem, dosadnymi ocenami oraz brakiem taryfy ulgowej dla piłkarzy, działaczy i trenerów – niezależnie od nazwisk.

Jego wypowiedzi często koncentrowały się na krytyce PZPN. W czasach prezesury Mariana Dziurowicza nazywał związek „dziurolandem”, potem z kolei mówił o „listkoludkach”, gdy u steru był Michał Listkiewicz. W 2004 roku wydał książkę z wymownym tytułem „PZPN czy przestępcy zrzeszeni przeciw nam”, w której atakował układy, brak przejrzystości i afery w polskiej piłce.

Relacja Jan Tomaszewski – PZPN to od lat ostry spór: były bramkarz konsekwentnie wytyka związkowi niegospodarność, afery i brak szacunku dla kibiców.

Jaką funkcję pełnił w strukturach PZPN?

Paradoksalnie, mimo ciągłej krytyki, w 2005 roku – na prośbę Michała Listkiewicza – objął funkcję szefa komisji etyki PZPN. Komisja miała ujawniać nieprawidłowości w rozgrywkach ligowych i zajmować się kwestiami uczciwości. Pasowało to do jego wizerunku człowieka, który „nie odpuszcza draństw”, jak sam lubi mówić, ale jednocześnie narażało go na konflikty z obecnym kierownictwem związku.

Jaką drogę polityczną przeszedł Jan Tomaszewski?

Jan Tomaszewski od lat łączył świat piłki i polityki. W 1982 roku wstąpił do Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, oficjalnie popierając stan wojenny – tłumaczył, że widząc groźbę interwencji radzieckiej, traktował to jako „mniejsze zło”. Nigdy jednak nie należał do PZPR ani do „Solidarności”, co podkreśla do dziś, gdy wracają do niego tamte wybory.

W wolnej Polsce angażował się w życie publiczne jako doradca prezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki Jacka Dębskiego oraz komentator polityczno-sportowy. Z czasem przeszedł drogę od eksperta telewizyjnego do parlamentarzysty.

Jaką rolę pełnił jako poseł?

W 2011 roku wystartował do Sejmu z listy Prawa i Sprawiedliwości w okręgu łódzkim. Dostając 8114 głosów (2,24% w okręgu), uzyskał mandat poselski na VII kadencję, ale formalnie do partii nie wstąpił. W typowy dla siebie sposób głośno komentował sprawy sportu i życia publicznego, co nie zawsze podobało się partyjnym władzom.

W 2012 roku został na miesiąc zawieszony w prawach członka klubu parlamentarnego PiS. W 2014 roku Jarosław Kaczyński ogłosił jego wykluczenie z klubu, m.in. za wypowiedzi oceniane jako prorosyjskie. W 2015 roku Tomaszewski zasilił klub Platformy Obywatelskiej, ale w wyborach tego samego roku nie zdołał odnowić mandatu.

Czy nadal angażuje się w politykę?

Tak – choć już nie jako poseł. W wyborach parlamentarnych 2023 roku startował do Senatu w okręgu nr 23 (Łódź) z list PiS. Zdobył 54 313 głosów (28,11%), ale przegrał z kandydatem paktu senackiego Arturem Duninem. To pokazało, że jego nazwisko wciąż przyciąga część elektoratu, zwłaszcza kibiców, ale nie gwarantuje zwycięstwa w twardej walce partyjnej.

Jak wygląda rodzina i życie prywatne Jana Tomaszewskiego?

Prywatnie Tomaszewski bywa równie bezkompromisowy jak przed kamerą. Sam przyznaje, że ma za sobą trzy małżeństwa, z których żadne nie przebiegło bezproblemowo. O dwóch pierwszych mówi, że „był za często poza domem”, żyjąc w rytmie wyjazdów, zgrupowań i mediów. Trzecie małżeństwo rozpadało się m.in. przez konflikt z teściową, ale formalnie trwa do dziś.

Jego trzecią żoną jest Katarzyna Calińska-Tomaszewska, dawna mistrzyni Polski w tenisie stołowym. Para pobrała się w 1988 roku. Z tego związku ma dwie córki: Paulinę i Małgorzatę. W wywiadach często podkreśla, że to właśnie one są dla niego najważniejsze, choć relacje rodzinne musiał budować już jako dojrzały mężczyzna po wielu burzach.

Życie prywatne Jana Tomaszewskiego to trzy małżeństwa, dwie córki i wiele lat godzenia kariery publicznej z rolą ojca i męża.

Jakie są jego pasje poza piłką?

W kuluarach futbolu krążą opowieści o jego imponującej kolekcji alkoholi. Sam przyznawał, że ma w domu około dwustu butelek – od sake z zakładu z Jerzym Engelem, przez tequilę ze skorpionem, po rozmaite butelki w kształcie piłek czy szabli. Twierdzi, że to kolekcja, nie zapas do picia, a większość butelek pozostaje zakręcona.

Wielu pamięta też jego wizerunek z papierosem – jako trenera potrafił wypalić „prawie 200” sztuk w trzy dni przed meczem, co sam zresztą przyznał w jednym z wywiadów. Z czasem, jak mówił, „przerzucił się na winko” i zaczął mocniej dbać o zdrowie. Lata spędzone w sporcie i liczne kontuzje sprawiły, że temat kondycji organizmu stał się dla niego bardzo realny.

Czym Jan Tomaszewski zajmuje się dziś?

Poza regularnymi występami w mediach sportowych pozostaje aktywny w życiu publicznym. Krytykuje PZPN – często i ostro – nazywając kolejne afery objawem braku odpowiedzialności za polską piłkę. Jest działaczem Polskiego Komitetu Olimpijskiego, angażuje się w debaty o kondycji futbolu, a jako autor książek odsłania kulisy reprezentacji i środowiska działaczy.

W dyskusjach wciąż wraca do postaci takich jak Kazimierz Górski, Zbigniew Boniek czy Michał Listkiewicz. Pierwszego traktuje jak trenera-ojca, który trzymał zespół „w ryzach”, drugiego – jako piłkarza wybitnego, ale trenera już niekoniecznie, a z trzecim pozostaje w długoletnim sporze o przejrzystość działań związku. W ten sposób łączy swoją legendarną karierę bramkarza z rolą nieustępliwego recenzenta polskiej piłki.